Egipatski ples – Zizi Mostafa u filmu iz 1974

Analiza plesa raznih igračica je izvrsna metoda za učenje i usavršavanje orijentalnog trbušnog plesa, pre svega za one koji su već stekli predznanje na časovima plesa.

Zizi Mostafa je egipatska igračica i glumica koja je bila popularna šezdesetih i sedamdesetih godina dvadesetog veka. Ovde je insert iz jednog filma iz 1974. Pesma je specijalno pisana za ovaj film (mada postoji još jedan snimak gde je izvodi Nagva Fuad) i govori o gavazi plesu. Ritam muzike se menja u više navrata: takasim (bez određene ritmičke šeme), maksum (dum teka dum tek), saidi (dum tek dumdum tek), felahi (dumtek, dumtek – vrlo brzo). Prvi deo muzike je beledi, sa malim finalom koji prelazi u muziku u saidi stilu.

Iako Zizi koristi sličan repertoar pokreta orijentalnog plesa u oba dela, ipak vidimo i neke razlike. U prvom delu naglasak je na užim, „unutrašnjim“ i vertikalnim pokretima, dok su pokreti u drugom delu izvedeni sa energijom koja više izlazi i izvan tela. Vertikalni pokret bokovima dobija i jednu dimenziju napred-nazad. Oba dela završava brzim okretima. Osim ovih okreta, ona pleše gotovo celo vreme u mestu, iako bi scena dozvoljavala veće kretanje.

Pokrete bokova Zizi izvodi iz mišića trupa, a manje iz nogu – izuzev možda u delu oko 3.08-3.15, ali i tu vidimo jasnu definisanost pokreta iz mišića trupa. Ona obilato koristi i izolacije za akcente: oštru kontrakciju (ka unutra, tj. uvlačenje stomaka/podvlačenje karlice), kontrakcije višlje, na sredini stomaka, oštre pokrete gore-dole bokovima, a u drugom delu oštre tvisteve koji presecaju „šimi“ (treperavi pokret). Tako u njenom stilu vidimo neki spoj ranijeg fluidnog stila i kasnijeg, savremenog, stila sa oštrim, uskim akcentima.

Pokreti koji se izvode sa strane („hip drop“) i slično, takođe su urađeni sa naglaskom na mišiće (tako da se noga na kojoj je težina praktično ne kreće u kolenima). Verovatno zbog karaktera muzike, pokrete na gore i na dole Zizi uglavnom izvodi istim intenzitetom. Međutim, bez obzira na to, ovaj pokret je usklađen sa ritmičkom šemom tako da je „dum“ uvek označen bokom na dole, a „tek“ na gore.

Zanimljiv, neobičan akcenat je podizanje noge na 0.49 i 1.44. Ipak, najupadljivija karakteristika Zizinog plesa – barem kad je reč o ovom snimku – jeste velika upotreba pokreta gornjeg dela tela koji prate pokrete bokova. Na primer, krugovi bokovima postaju naglašeniji i odslikavaju se i u pokretu grudnog koša (u uvodnom delu i kasnije oko 3.20). Međutim, osim ovog povremenog praćenja pokreta bokova, grudni koš ostaje prilično miran. Nema ni akcenata u grudnom košu niti brzih treperavih pokreta. Izuzetno tu i tamo „tvist“ (pokret napred-nazad) gornjim delom tela u umerenom tempu.

Pokreti ruku su izraženiji nego pokreti ramena i grudnog koša i uglavnom su tipični za egipatski stil orijentalnog plesa. Ponekad prate pokrete tela (npr. oko 0.10 i 0.17, kasnije oko 3.07 i dalje), ali su uglavnom u standardnim pozama (npr. jedna ruka iza glave druga ispružena sa strane ili pored boka, obe ruke podignute u „V“ i slično). Pokreti koji prate pokrete celog tela i poze fluidno prelaze jedan u dugi. Ruke su mnogo mekše i „prirodnije“ nego u savremenom orijentalnom plesu (npr. Randa Kamal), što je bilo tipično za raniji način plesanja.

Kao i kod većine egipatskih trbušnih plesačica, pokreti su jednostavni, ali muzički precizno izvedeni. Mimika lica i govor tela odslikava karakter – u ovom slučaju vrlo vesele, šaljive – pesme (vidi npr. oko 1.52). Zizi je celo vreme nasmejana, ali to nikako nije „scenski osmeh“. Sve što se dešava na licu i glavi deluje veoma prirodno i opušteno: osmeh, povremeno zabacivanje glave u stranu i klizanje glavom.

Zizi svira zile u prvom delu (posebno 0.40-0.55), što utiče na pokrete šake čak i kad baš ne svira. Obratite pažnju na način kako ih svira dok su joj ruke ispred tela: sa dlanovima okrenutim na gore, što je tipično za egipatske gavazi igračice. U drugom delu pleše sa palicom.

Koja su vaša zapažanja? Koji vam je najjači utisak o plesu u ovom videu? Šta vam se dopada, a šta ne? Da li ste dobili neku ideju koju možete da primenite u svom plesu?


Ostavite odgovor